د‌ه سال پژوهش در دانشگاه فردوسي مشهد
دكتر محمدحسين دياني
چكيده
در اين مقاله 424 طرح تحقيقاتي اجرا شده توسط اعضاي هيئت علمي دانشگاه فردوسي مشهد به لحاظ طرح تحقيق شماره 1و2 بودن، در سالهاي 1370 تا 1380 مورد بررسي قرار گرفته‌اند. اين تحقيقات با توجه به دانشكده و گروه مجري و با احتساب تعداد تحقيقاتي كه اعضاي هيئت علمي انجام داده‌اند با ديدي كم‍ّي مورد توجه قرار گرفته‌اند. فهرستي از اطّلاعات مربوط به طرحهاي كاربردي دانشگاه كه با مشاركت مالي ساير سازمانها اجرا شده است نيز ارائه شده است.
كليدواژه‌ها: دانشگاه فردوسي، طرحهاي تحقيقاتي
انواع طرحهاي تحقيقاتي
پژوهشهايي كه در دانشگاه فردوسي مورد تصويب شوراي پژوهشي دانشگاه قرار مي‌گيرد، به لحاظ مقدار بودجه‌اي كه به هر طرح پرداخت مي‌شود طرحهاي شماره 3، 2 و 1 ناميده مي‌شود. محدوده بودجه‌اي و شيوه ارزيابي هريك از اين طرحها طي سالهاي متفاوت، متناسب با تغييرات در قيمت كالاها و خدمات، متفاوت بوده است. آخرين محدوده بودجه‌اي و شيوه ارزيابي كه براي اين طرحها درنظر گرفته شده است عبارتند از:
طرحهاي شماره 3: طرحهايي كه بودجه اجراي آنها كمتر از 5000000 ريال است.
پايان‌نامه‌هاي تحصيلات تكميلي كه به عنوان طرح تحقيقاتي نيز مورد تصويب قرار مي‌گيرند، معمولاً طرحهاي شماره 3 تلقي مي‌شوند. در ابتدا، اين‌گونه بود كه اگر پايان‌نامه تحصيلات تكميلي به هزينه‌اي بيش از آنچه كه از طريق معاونت آموزشي دريافت مي‌دارد، به هزينه ديگري نياز داشت، اين پايان‌نامه به عنوان طرح تحقيقاتي نيز مورد تصويب قرار مي‌گرفت تا كمبود هزينه اجراي طرح از اين طريق جبران شود. ام‍ّا، به‌ويژه در سالهاي اخير، تقريباً همه پايان‌نامه‌هايي كه در شوراي آموزشي و پژوهشي دانشكده‌ها تصويب مي‌شوند، با تصويب شوراي پژوهشي دانشكده‌ها به پايان‌نامه‌هاي تحقيقاتي نيز تبديل مي‌شوند. مشخص است كه به اين ترتيب همه ساله تعدادي پايان‌نامه تحصيلات تكميلي، در قالب پايان‌نامه تحقيقاتي يا طرح شماره 3 در دانشگاه فردوسي مشهد تصويب و اجرا مي‌شود.
طرحهاي شماره 2: طرحهايي كه بودجه اجراي آنها بين 5000000 ريال تا 10000000 ريال است.
آخرين شيوه‌اي كه براي تصويب طرحهاي شماره 2 به‌كار گرفته شده است، اين است كه عضو هيئت علمي طرح تحقيقاتي خود را براي بررسي اوليه به معاونت پژوهشي دانشكده تقديم مي‌كند. اين طرح در شوراي پژوهشي و آموزشي دانشكده مورد بررسي قرار مي‌گيرد و درصورت هماهنگي با معيارهاي پذيرفته شده و برآورد بودجه‌اي كه مي‌طلبد براي ارسال به داوري، مورد تصويب قرار مي‌گيرد. براي اين طرحها دو داور داخلي و يك داور خارجي پيشنهاد مي‌شود. با دريافت نظر داوران، طرح مجدداً در شوراي پژوهشي و آموزشي مطرح و در صورت تأييد نظر داوران، در اين شورا تصويب و براي نهايي از طريق معاون پژوهشي به شوراي پژوهشي دانشگاه ارجاع مي‌شود تا پس از بررسي و كسب نظر موافق اعضاي آن شورا براي اجرا به مجري ابلاغ مي‌شود. در صورت تصويب نهايي طرح، 25% از بودجه مصوب، به مجري قابل پرداخت است. با دريافت گزارش اول و دوم، 50% ديگر از بودجه مصوب پرداخت مي‌شود. با ارسال گزارش سوم همزمان متن طرح پايان يافته به معاونت پژوهشي دانشكده تقديم مي‌شود. متن گزارش نهايي براي بررسي به سه داور، كه مي‌تواند همان داوران قبلي طرح نيز باشند، ارسال مي‌شود تا ضمن ارزيابي آنچه انجام شده نظر خود را در قالب مجموعه‌اي از پرسشها اعلام دارد. هرگاه ميانگين امتيازات دريافت شده به حداقل لازم كه 60 است برسد اتمام طرح اعلام و براي طرح كارنامه صادر مي‌شود و 25% باقيمانده از هزينه طرح پرداخت مي‌شود.
طرحهاي شماره 1: طرحهايي كه بودجه آنها بيشتر از 10000000 ريال است.
شيوه‌اي كه در مورد طرحهاي شماره 2 توصيف شد، براي طرحهاي شماره 1 نيز اعمال مي‌شود. با اين تفاوت كه هر طرح شماره 1 براي دو داور خارجي و يك داور داخلي ارسال مي‌شود.
طرحهاي شماره 3، عملاً بخشي از وظايف دانشجويان و استادان راهنما هستند و شيوه تصويب آنها هماني است كه براي هر پايان‌نامه تحصيلات تكميلي اعمال مي‌شود و از نظام داوري كه براي ساير طرحها اعمال مي‌شود پيروي نمي‌كند. گرچه اين طرحها، طرح تحقيقاتي تلقي مي‌شوند و به آمار تحقيقات دانشگاهي اضافه مي‌شوند، اما در عمل بخشي اساسي از فعاليتهاي آموزشي با نيت آماده شدن براي اجراي پژوهشهاي بعدي هستند و بايد در فهرست فعاليتهاي آموزشي دانشگاه نه پژوهشي گزارش شوند. بر همين اساس آمار و مشخصات طرحهاي شماره 3 دانشگاه فردوسي در اين گزارش كه صرفاً به پژوهشها اختصاص دارد، منظور نشده است. آنچه كه گزارش مي‌شود تنها به طرحهاي شماره 2 و طرحهاي شماره 1 اختصاص دارد كه در منابع متفاوت كه دانشگاه در سالهاي متفاوت منتشر كرده، معرفي نشده‌اند. فهرست اين منابع در انتهاي اين مقاله آورده شده است.
طي سالهاي 1370 تا 1380 در مجموع 424 طرح تحقيقاتي در شوراي پژوهشي دانشگاه فردوسي مشهد تصويب و اجرا شده است. تعداد اين طرحها برحسب سالِ تصويب و دانشكده پيشنهاد دهنده در جدول شماره 1 ارائه شده است.
جدول شمارة 1. تعداد طرحهاي شماره 2 و 3 طي سالهاي 1370 تا 1380
دانشكده 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 جمع
ادبيات 6 2 3 11 6 1 11 5 3 1 6 55
الهيات 2 1 1 1 1 6
تربيت‌بدني 1 1 1 3
دامپزشكي 1 3 2 2 6 2 2 18
اقتصاد 2 2 9 2 2 1 1 3 1 23
علوم پايه 3 4 10 3 13 11 2 7 1 17 71
علوم تربيتي 2 1 1 6 2 1 2 3 2 1 3 24
علوم رياضي 2 1 2 4 2 5 5 10 4 6 41
كشاورزي 7 3 8 14 9 14 11 10 6 8 20 109
مهندسي 10 1 5 2 4 5 2 6 7 5 10 57
شيروان 1 1 1 1 4
نيشابور 2 4 2 8
كتابخانه مركزي 5 5
جمع 34 8 26 59 30 43 47 40 41 22 74 424
آن‌گونه كه در جدول شماره 1 آمده است، 8% از اين تحقيقات در سال 1370، 8/1% در سال 1371، 1/6% در سال 1372، 9/13% در سال 1373، 7% در سال 1374، 10% در سال 1375، 11% در سال 1376، 4/9% در سال 1377، 66/9% در سال 1378، 1/5% در سال 1379 و 4/17% در سال 1380 تصويب شده است. بر اين اساس نمي‌توان الگوي كم‍ّي مشخصي از تعداد طرحهايي كه در اين سالها به تصويب رسيده است ارائه داد. به اين معني كه نه سيري صعودي، نه سير نزولي و نه حركت يكنواختي قابل مشاهده است. سال 1371 با كمترين تعداد طرح تصويب شده و سال 1380 با بيشترين تعداد طرح تصويب شده و با دامنه‌اي بر 66 طرح بيش از ساير سالها جلب توجه مي‌كند. در سالهاي 1375 تا 1378 نيز نوعي يكنواختي قابل مشاهده است. ام‍ّا اين يكنواختي در سالهاي قبل و بعد از اين دوره، وجود ندارد. نكته كلي مورد توجه اين است كه، در بين سالهاي 1370 هم بر تعداد اعضاي هيئت علمي و هم بر تعداد دانشجويان اين دانشگاه افزوده شده است، ام‍ّا اين افزايش در تعداد طرحهايي كه به تصويب رسيده است ظاهر نشده است.
وضعيت طرحها به لحاظ دانشكده مجري
7/25% از كل تحقيقات را اعضاي هيئت علمي دانشكده كشاورزي، 7/16% را اعضاي هيئت علمي دانشكده علوم پايه، 4/13% را اعضاي هيئت علمي دانشكده مهندسي، 97/12% را اعضاي هيئت علمي دانشكده ادبيات، 66/9% را اعضاي هيئت علمي دانشكده علوم رياضي، 66/5% را اعضاي هيئت علمي دانشكده علوم تربيتي، 42/5% را اعضاي هيئت علمي دانشكده اقتصاد، 24/4% را اعضاي هيئت علمي دانشكده دامپزشكي، 8/1% را اعضاي هيئت علمي واحد نيشابور، 4/1% را اعضاي هيئت علمي دانشكده الهيات، 17/1% را كاركنان كتابخانه مركزي، 70/0% را اعضاي هيئت علمي دانشكده تربيت‌بدني به اجرا درآورده است.
معقول است كه توقع داشته باشيم بين تعداد اعضاي هيئت علمي هر دانشكده و تعداد طرحهايي كه همان دانشكده تصويب كرده است، نوعي رابطه يا همبستگي وجود داشته باشد. براي بررسي اين مورد همبستگي بين اين دو گروه اعداد، آن‌گونه كه در جدول شماره 2 آمده است محاسبه شد.
جدول شمارة 2. همبستگي بين تعداد اعضاي هيئت علمي هر دانشكده و تعداد طرحهاي اجرا شده در همان دانشكده
نام واحد تعداد اعضا درصد اعضا تعداد طرحها درصد طرحها
دانشكده ادبيات 87 6/13% 55 97/12%
دانشكده الهيات 37 7/5% 6 4/1%
دانشكده تربيت‌بدني 17 66/2% 3 70/0%
دانشكده دامپزشكي 36 6/5% 18 24/4%
دانشكده علوم اداري 44 89/6% 23 42/5%
دانشكده علوم پايه 110 24/17% 71 7/16%
دانشكده علوم تربيتي 39 11/6 24 66/5%
دانشكده علوم رياضي 44 89/6% 41 66/9%
دانشكده كشاورزي 98 36/15% 109 7/25%
دانشكده مهندسي 111 39/17% 57 4/13%
آموزشكده شيروان 9 4/1% 4 94/0%
واحد نيشابور 3 8/2% 8 8/1%
كتابخانه مركزي 3 78/0% 5 17/1%
محاسبه همبستگي بين تعداد اعضاي هيئت علمي هر دانشكده و تعداد طرحهاي اجرا شده مشخص ساخت كه بين اين دو همبستگي معنادار بالايي وجود دارد. در اين مورد مقدار همبستگي برابر 8883/0 و معناداري در سطح 99 درصد (000/0= p) است.
نقش گروههاي آموزشي در پژوهشهاي دانشگاهي
در دانشگاه فردوسي درمجموع 46 گروه آموزشي وجود دارد. از اين تعداد 44 گروه، حداقل 1 طرح (مثلاً گروه حسابداري) و حداكثر 39 طرح (گروه زراعت و اصلاح نباتات) تحقيقاتي اجرا كرده است.
محاسبه همبستگي بين تعداد اعضاي گروه‌هاي آموزشي موجود در دانشگاه و تعداد طرحهايي كه همان گروه انجام داده است نشان داد كه بين اين دو همبستگي معناداري در سطح 99% وجود دارد (6178/0= r، 000/0=p). ام‍ّا محاسبه همبستگي بين اعضاي گروههاي هر دانشكده و تعداد طرحهايي كه همان گروهها اجرا كرده‌اند، نشان داد كه فقط در مورد دو دانشكده همبستگي معني‌دار است. اين دو دانشكده عبارتند از دانشكده علوم اداري و دانشكده كشاورزي.
مجريان طرح
همان‌طور كه ذكر شد 424 طرح تحقيقاتي در دانشگاه فردوسي اجرا شده است. اين تعداد طرح را 231 عضو هيئت علمي به عنوان مجري او‌ّل اجرا كرده‌اند. هرگاه تعداد اعضاي هيئت علمي در سال 1380 را كه برابر 660 نفر هستند، براي محاسبات بعدي مبنا قرار دهيم، درمجموع حدود 5/54% از اعضاي هيئت علمي در قالب مصوبات شوراي پژوهشي دانشگاه به عنوان مجري او‌ّل به تحقيق پرداخته‌اند. تعداد طرحهايي كه هريك از اين افراد انجام داده‌اند در جدول شمارة 4 ارائه شده است.
جدول شمارة 4. تعداد افراد و اعداد طرحهاي اجراشده آنها
تعداد افراد تعداد طرحها درصد اعضا
1 12 43/0%
1 9 43/0%
1 8 43/0%
5 6 16/2%
5 5 16/2%
13 4 6/5%
26 3 5/11%
62 2 8/26%
117 1 6/50%
همان‌طور كه مشاهده مي‌شود 117 نفر هر يك، يك طرح، 62 نفر هر يك دو طرح، 26 نفر هر يك سه طرح، 13 نفر هر يك چهار طرح، 5 نفر هر يك 5 طرح، 5 نفر هر يك شش طرح اجرا كرده‌اند. در اين ميان يك نفر 8 طرح، يك نفر 9 طرح و يك نفر 12 طرح تحقيقاتي اجرا كرده‌است. با محاسبه درصد افرادي كه به تحقيق پرداخته‌اند، مشخص مي‌شود كه تعداد افرادي كه دو تحقيق انجام داده‌اند حدود نصف تعداد افرادي هستند كه يك تحقيق انجام داده‌اند و تعداد افرادي كه سه تحقيق انجام داده‌اند حدود نصف تعداد افرادي هستند كه دو تحقيق انجام داده‌اند. نيز تعداد افرادي كه چهار تحقيق انجام داده‌اند حدود نصف تعداد افرادي هستند كه سه تحقيق انجام داده‌اند ونيز تعداد افرادي كه پنج تحقيق انجام داده‌اند حدود نصف تعداد افرادي هستند كه چهار تحقيق انجام داده‌اند. بين تعداد افرادي كه پنج يا شش تحقيق انجام داده‌اند تفاوتي وجود ندارد.
از ميان كساني كه تعداد تحقيقات آنها درمقايسه با ساير افراد قابل توجه است مي‌توان افراد زير را نام برد. دكتر عبدالرضا باقري، دكتر علي مرتضوي، دكتر امين عليزاده سيوكي و دكتر محمدحسين پاپلي يزدي.
توجه به درجه تحصيلي اعضاي هيئت علمي كه تحقيق انجام داده‌اند، آشكار مي‌سازد كه 318 طرح را افرادي با درجه دكتري و 105 تحقيق را افرادي با درجه كارشناسي ارشد انجام داده‌اند. به بياني ديگر دارندگان درجه دكتري سه برابر دارندگان مدرك كارشناسي ارشد پژوهش انجام داده‌اند.
طرحهاي كاربردي اجراشده در دانشگاه فردوسي طي سالهاي 1373 تا 1380
تعداد 80 طرح از طرحهايي كه پاره‌اي از ويژگيهاي آنها در بالا ذكر شده، در قالب طرحهاي كاربردي و با مساعدت مالي ساير سازمانها اجرا شده است. اين طرحها در قالب پيگيري مواد قانوني مانند ماده 102 قانون برنامه سوم توسعه كشور و تبصره‌هاي 2 و 22 قانون بودجه و طرحهاي 002/0 بخش صنعت، به همراه پيگيريهاي ارسال نيازهاي دستگاههاي تحقيقاتي به دانشكده‌ها و محققان كاربردي، تشويق اعضاي هيئت علمي به انجام طرحهاي تحقيقاتي شكل گرفته و به تصويب رسيده است. فهرستي از اسامي سازمانها و تعداد طرحهاي آنها كه توسط اعضاي هيئت علمي دانشگاه فردوسي انجام شده در انتهاي اين بخش آورده شده است.
1ـ بين سالهاي 1373 تا 1380 تعداد 80 طرح تحقيقاتي كاربردي با همكاري دانشگاه فردوسي و ساير ادارات و سازمانها به اجرا درآمده است. اولين طرح از اين گروه در سال 1373 به تصويب رسيده است.31% از كل طرحها بين سالهاي 1373 تا 1377 به تصويب رسيده و 69% بقيه در سالهاي بعد (26 طرح در سال 1378، 21 طرح در سال 1379 و 9 طرح در سال 1380).
2ـ از اين تعداد طرح در اسفند 1381، 9/51 درصد خاتمه يافته، 8/46 طرح دردست اجرا و يك مورد با 38/1 درصد متوقف شده است.
3ـ 34 طرح از اين طرحها در دانشكده مهندسي، 6 طرح در دانشكده علوم پايه، 16 طرح در دانشكده كشاورزي، 12 طرح در دانشكده ادبيات و علوم انساني، 10 طرح در دانشكده علوم اداري و اقتصادي، 1 طرح در دانشكده علوم تربيتي به اجرا درآمده است. كل مبلغ تعهد شده براي اين تعداد طرح برابر با 9469002000 ريال است. دانشكده مهندسي 23%، علوم پايه 6% كشاورزي 23%، دانشكده ادبيات 30%، علوم اداري و اقتصادي 17% و علوم تربيتي 4% از اين مبلغ را به‌خود اختصاص داده‌اند.
4ـ متوسط مدت اجراي هر طرح براي طرحهاي دانشكده كشاورزي 7/20، دانشكده ادبيات 5/8 ماه و متوسط زمان براي اجراي كل طرحها 5/14 ماه بوده است.
5 ـ براي اجراي اين طرحها 57 عضو هيئت علمي دانشگاه فردوسي قبول مسئوليت كرده‌اند كه 56 نفر از آنها مرد بوده‌اند. از اين تعداد 25 نفر ازدانشكده مهندسي، 5 نفر از دانشكده علوم پايه، 12 نفر از دانشكده كشاورزي، 7 نفر از دانشكده ادبيات، 7 نفر از دانشكده علوم اداري و اقتصادي و 1 نفر از دانشكده علوم تربيتي و روانشناسي مشغول به‌كار مي‌باشند. 49 نفر از مجريان طرحها داراي درجه دكتري و 8 نفر داراي مدرك فوق ليسانس هستند. از 55 نفر عضو هيئت علمي كه درجه دانشگاهي خود را اعلام داشته‌اند، 31 نفر با درجه استادياري، 10 نفر با درجه دانشياري، 6 نفر با درجه استادي و 8 نفر با درجه مربي به اجراي طرحها پرداخته‌اند. سهم دارندگان مدرك دكتري براي دانشكده‌هاي متفاوت عبارتست از: مهندسي 84%، علوم پايه 80%، كشاورزي 2/92%، ادبيات 100، علوم اداري و اقتصادي 4/71% و علوم تربيتي 100% (تنها يك طرح كاربردي در اين دانشكده به اجرا درآمده است).
ادارات و سازمانهاي تأمين‌كنندة كل يا بخشي از هزينه اين طرحها عبارتند از:
ادارات و سازمانهاي تأمين‌كننده بودجه
اداره كل آموزش و پرورش خراسان
شوراي تحقيقات سازمان آموزش و پرورش خراسان
اداره كل پژوهشهاي سيماي جمهوري اسلامي ايران
اداره كل حفاظت محيط زيست خراسان
اداره كل صنايع استان خراسان
سازمان صنايع استان خراسان
اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي
مركز مطالعات و تحقيقات رسانه‌ها
مركز پژوهشهاي بنيادي، گروه علوم انساني (دفتر مركزي)
مركز آمار و برنامه‌‍‌‍‌ريزي پژوهشهاي فرهنگي و هنري
پژوهشكده تعليم و تربيت
اداره كل معادن و فلزات خراسان
اداه كل مخابرات 2
شركت مخابرات خراسان
مركز تحقيقات مخابرات
استانداري خراسان 3
كميسيون امور بانوان استانداري خراسان
بنياد شهيد انقلاب اسلامي
بنياد مسكن انقلاب اسلامي خراسان 2
پتروشيمي خراسان 3
جهاد دانشگاهي استان خراسان
دانشگاه بيرجند
دانشگاه علوم پزشكي مشهد
دانشگاه فردوسي، دانشكده علوم پاي
معاونت پژوهشي دانشگاه فردوسي مشهد
دانشكده تربيت‌بدني دانشگاه فردوسي
هرباريوم دانشگاه فردوسي
دفتر تبليغات اسلامي مشهد
سازمان برنامه و بودجه خراسان
سازمان پژوهشهاي علمي و صنعتي خراسان 2
سازمان ترافيك
سازمان توانير؛ معاونت تحقيقات و فناوري
سازمان گسترش و نوسازي صنايع ايران؛ شركت پارس كاني
سازمان مديريت و برنامه‌ريزي 15
سازمان مسكن و شهرسازي خراسان
شركت آب و فاضلاب مشهد
شركت سهامي آب منطقه‌اي خراسان
شركت آب منطقه‌اي خراسان وطوس آب 8
شركت برق منطقه‌اي خراسان
كميته مركزي تحقيقات برق منطقه خراسان
شركت افرارند 2
شركت ايژ روستا
شركت پارس آذرخش
شركت تحقيقات مطهري
شركت ساپكو 2
شركت شيشه ايمني زرين خراسان
شركت فن ژنراتور
شركت مگاموتور
شهرداري مشهد 8
صنايع ثامن‌الائمه (ع) سازمان هوا و فضا
قوه قضائيه؛ دفتر معاونت اجتماعي و اطّلاع‌رساني قوه قضائيه استان خراسان
كارخانه قند شيروان 3
معاونت اجتماعي ناجا
وزارت فرهنگ و آموزش عالي
وزارت علوم و تحقيقات و فناوري
وزارت كشاورزي، سازمان تحقيقات، آموزش و ترويج كشاورزي 4
وزارت كشور 2
وزارت نيرو 3
نهضت سوادآموزي؛ شوراي تحقيقات
فرمانداري سرخس
فرمانداري نهبندان
نتيجه‌گيري
ادغام اطّلاعات طرحهاي تحقيقاتي شماره 3 با اطّلاعات مربوط به طرحهاي شماره 2و3 تصويري غيرواقعي از تحقيقات اعضاي هيئت علمي به‌وجود مي‌آورد. از سه نوع طرح تحقيقاتي كه دردانشگاه فردوسي مورد توجه است، عملاً طرحهاي تحقيقاتي شماره 3 يكي از تكاليف آموزشي است كه دانشجو و استاد بايد انجام دهند و ادغام اطّلاعات آنها به اطّلاعات مربوط به طرحهاي تحقيقاتي شماره 2و1 اگرچه آمار كم‍ّي تحقيقات دانشگاه فردوسي را بالا مي‌برد، اما نشانگر واقعيت تحقيقات دانشگاهي نيست. درمورد طرحهاي شماره 2و1 نيز اطّلاعات آورده شده در منابع توسط معاونت پژوهشي دانشگاه مربوط به تصويب طرحهاست و نه اتمام طرحها. ممكن است طرحهايي تصويب شوند، اما هيچگاه به اتمام نرسند. افزون بر اين، هنگامي كه تاريخ تصويب مبناي محاسبات تلقي مي‌شود، آمار طرحهايي كه در يك سال به اتمام نرسيده‌اند به سالهاي بعد وارد مي‌شود و تعداد طرحهاي تحقيقاتي در سالهاي متفاوت را بالا مي‌برد. به‌هنگام يادداشت برداري براي اين تحقيق با الفبايي كردن برگه‌هاي يادداشت بر اين مشكل غلبه شد و به همين دليل تعداد كل تحقيقات در اين پژوهش با آنچه كه از سرجمع تعداد تحقيقات درمنابع متفاوت حاصل مي‌شود متفاوت است. هرگاه بخواهيم به واقعيتها نزديك شويم، بايد به اسنادي كه با عنوان كارنامه پژوهشي براي هر تحقيق صادر مي‌شود مراجعه شود. اين مورد درمنابع منعكس نيست و دسترسي به بايگانيهاي مربوطه نيز مجوز خاص خود را طلب مي‌كند.
براي روند كم‍ّي تحقيقات اعضاي هيئت علمي در دانشگاه فردوسي در سالهاي 1370 تا 1380 الگوي مشخصي قابل رويت نيست. در عين حال كه نمي‌توان الگوي مشخصي در مورد تعداد طرحهاي اجراشده در ده سال مورد بررسي مشاهده كرد، اما بين سالهاي 74 تا 78 نوعي يكنواختي در تعداد طرحهاي تصويب شده در هر سال قابل رويت است، اما اين پديده در آمار طرحهاي تحقيقاتي تك‌تك دانشكده‌ها قابل رويت نيست.
با افزايش تعداد اعضاي هر دانشكده و نيز با افزايش تعداد اعضاي هر گروه بر تعداد طرحهاي تحقيقاتي نيز افزوده مي‌شود. در كل بين تعداد اعضاي هيئت علمي هر دانشكده و تعداد طرحهاي انجام شده آن همبستگي مثبت معني‌دار مشاهده مي‌شود. نيز بين تعداد اعضاي گروهها در سطح دانشگاه و تعداد تحقيقات آنها همبستگي معني‌دار وجود دارد، اما اين مورد درباره تعداد اعضاي هر تك گروه و تعداد طرحهاي تحقيقاتي اجراشده همان گروه، جز در مورد دانشكده علوم اداري و دانشكده كشاورزي، صادق نيست.
اندكي بيش از نيمي از اعضاي هيئت علمي دانشگاه به تحقيق پرداخته‌اند، سه چهارم اين افراد داراي درجه دكتري بوده‌اند. 5/54% از اعضاي هيئت علمي دانشگاه، تحقيق مصوب در دانشگاه داشته‌اند. از 231 عضو هيئت علمي مجري، 117 نفر فقط يك طرح اجرا كرده‌اند. درصد افرادي كه حداكثر سه طرح اجرا كرده‌اند برابر 87% است. سه چهارم طرحها را افرادي با درجه دكتري و بيست و پنج درصد بقيه را مربيان دانشگاه اجرا كرده‌اند.
طرحهاي كاربردي در سالهاي اخير بيشتر مورد توجه بوده است و رشته‌هاي علوم در اين حوزه فعال‌تر از رشته‌هاي علوم انساني بوده‌اند. دوسوم طرحهاي تحقيقاتي كاربردي در سالهاي بعد از 1378 اجرا شده‌اند. 70% از طرحهاي كاربردي را رشته‌هاي مهندسي، علوم و كشاورزي اجرا كرده‌اند. 60% از اين 70% را دانشگاه مهندسي اجرا كرده است.
حاميان طرحهاي كاربردي طيف وسيعي از سازمانها را دربرمي‌گيرند. دانشگاه فردوسي اين طرحها را با مساعدت مالي 46 سازمان متفاوت اجرا كرده است.

منابع
دانشگاه فردوسي مشهد. كارنامه پژوهشي در سالهاي 70ـ 1368. مشهد: حوزه معاونت پژوهشي دانشگاه فردوسي مشهد، 1370.
دانشگاه فردوسي مشهد. معاونت پژوهشي. كارنامه پژوهشي 76ـ 1374. مشهد: دانشگاه فردوسي مشهد، 1377.
دانشگاه فردوسي مشهد. معاونت پژوهشي. پژوهش‌نامه 1377. مشهد: دانشگاه فردوسي مشهد، 1380.
دانشگاه فردوسي مشهد. معاونت پژوهشي. پژوهش‌نامه 1378 مشهد: دانشگاه فردوسي مشهد، 1380.
دانشگاه فردوسي مشهد. معاونت پژوهشي. پژوهش‌نامه 1379 مشهد: دانشگاه فردوسي مشهد، 1380.
دانشگاه فردوسي مشهد. معاونت پژوهشي. دفتر ارتباط با صنعت و كشاورزي. شناسنامه طرحهاي كاربردي 1380. مشهد: دانشگاه فردوسي مشهد، 1381.