داده چيست، يا داده‌ها چه هستند؟[1]
نويسنده: توماس. سي. ردمن

ترجمة دکتر محمدحسين دياني[2]

چکيده:
به‌نظر مي‌رسد داده‌ها، آن‌قدر پيچيده هستند که هيچ چشم‌انداز واحدي نتواند همه بنيانهاي موردنياز براي بهبود کيفي‍ّت داده را فراهم آورد. اولين رويکرد، چرخه زندگي داده را مورد بررسي قرار مي‌دهد. درواقع، داده‌ها بسيار پويا هستند. يعني با نرخهاي باورنکردني تعريف، خلق، ذخيره، دستکاري و دستيابي مي‌شوند و مورد استفاده قرار مي‌گيرند. الگوي چرخة زندگي بيانگر دو گروه فعاليتهاي سطح بالاي گردآوري و استفاده است. توجه به گردآوري، خلق يک الگوي داده و کسب ارزشها، مهم‌ترين مراحل براي کيفي‍ّت داده است. نشان داده مي‌شود که بهبود مداوم از به‌کارگيري فنون فرايند مديريت در ذخيره اطّلاعات که ايجاد داده مي‌کند، نتيجه مي‌شود.
رويکرد ايستا ديدگاهي از قبل فرض شده دارد و يک داده به عنوان سه جزء شامل موجوديت، صفات خاصه و ارزش تعريف مي‌شود. بازنمون داده به عنوان قواعد براي ثبت داده‌ها تعريف مي‌شود. بنابراين، داده‌ها در هر دو سطح مفهومي و بازنمودي وجود دارند.
ويژگيهاي داده به عنوان يک منبع، به ويژه راههايي که داده‌ها از ساير منابع متمايز مي‌شوند، ارائه مي‌گردد و تعدادي از اشارات ضمني براي مديريت کيفي‍ّت داده ارائه مي‌گردد. چشم‌انداز ديگر توسط الگوي منابع داده مؤسسه تجاري فراهم شده است، که متوجه پايگاههاي داده‌ها و زنجيره اطّلاعات يک مؤسسه تجاري است. سرانجام، تعدادي مسائل موجود در تعريف «اطّلاعات» مرور مي‌شود. اين چشم‌اندازها، افزون‌بر سودمند بودن براي کيفي‍ّت داده، مي‌تواند شکل‌دهنده آغاز دانش مديريت براي داده‌ها و اطّلاعات باشد.
«عصر جديد داراي حسن کاذبي از برتري است زيرا تودة انبوهي از داده‌ها را در اختيار دارد، ام‍ّا ملاک معتبر تمايز در اين است که انسان تا چه اندازه قادر است اين مواد را به فرمان خود درآورد».
گوته

مقدمه
اين فصل در جستجوي مفاهيم متنوعي از داده‌هاست. اينکه از کجا مي‌آيند و به کجا مي‌روند، چه هستند و صفات خاصي که مربوط به مديريت آنها به‌منزله دارايي‌‍‌هاي سازمان است، به‌ويژه کيفيت آنها، چيست. فصل بعد به معرفي مهم‌ترين ابعاد کيفيت داده‌ها تأکيد دارد. تعدادي از اين موضوعها پيشتر مورد توجه قرار گرفته‌اند. در اين فصل آنها به‌طور مفصل‌تري مورد بحث قرار مي‌گيرند. با وجود اين، هيچ‌يک از فصول، نتيجه‌گيري نهايي در زمينة هريک از موضوعها ارائه نخواهد داد. اولاً، مباحث فلسفي ميان تعاريف رقابت‌آميز از داده‌ها و اطّلاعات (و حتي تعاريف خاص‌تر آنها، دانش و خرد) در طول قرنها ادامه داشته‌اند. دوماً، در تناقض با آن، کاربرد اصول کيفي داده‌ها در عصر حاضر نسبتاً جديد است. هرچند مسئلة پيچيده بيشتر مربوط به دامنة کاربردهاي روزمرة اين اصطلاحات است. اصطلاح «داده» را درنظر بگيريد. مي‌توان اين اظهارات را شنيد.

1. «داده‌ها بر روي اين نمودار ايدة من را به اثبات مي‌رساند».

2. «جديدترين نکته داده شش است».

3. «نگاه کنيد! اينها همان داده‌هايي هستند که به آنها نياز داريم».

4. «نمي‌توانم داده‌ها را از اين پايگاه داده استخراج کنم».

5 . «هنگامي که متوجه چنين داده‌اي مي‌شويد، مي‌دانيد زمان آن رسيده کاري مؤثر انجام دهيد».

6 . «داده‌ها موجب گمراهي ما شد، زيرا آنها خطا بودند».

برخي از اين کاربردها داده‌ها را به منزلة مقياسهايي قابل لمس درنظر مي‌گيرند، مانند تفسيرهاي 1 و 2. در کاربردهاي ديگر، اين اصطلاح کمتر ملموس به‌نظر مي‌آيد و‌بيشتر به‌منزلة محرکِ عمل است. مانند تفسيرهاي 3 و 5. برخي کاربردها داده‌ها را ذهني و‌مفهومي درنظر مي‌گيرند مانند تفسر 2، و ديگر کاربردها با ارائه داده‌ها سروکار دارند مانند تفسيرهاي 1 و 4. در برخي موارد داده به‌منزله واقعيت درنظر گرفته مي‌شود، درحالي که در ديگر موارد، داده‌ها صحيح نيستند.

هدف ما در اينجا حل کردن يا مطرح نمودن اين‌گونه مباحث نيست بلکه بحث تلفيق تعدادي از اين چشم‌اندازها که در کمک به راهنماها و اطلاع‌رسانان در بهبود کيفي‍ّت داده مؤثر بوده‌اند، پرداخته خواهد شد.

اولين چشم‌انداز، ماهيت پويايي داده را مورد توجه قرار مي‌دهد. در همه جا به سه فعاليت مجزا اشاره کرده‌ايم ـ توليد داده‌ها، ذخيره داده‌ها و کاربرد داده‌ها ـ ماهيت پويايي داده‌ها را بيشتر از طريق الگوي چرخة زندگي داده مورد بررسي قرار خواهيم داد. اين الگو اهميت ويژه‌اي دارد، زيرا فعاليتهايي (فرايندهاي کاري) را که بر کيفي‍ّت داده‌ها تأثير مي‌گذارند، روشن خواهد کرد. و نيز همان‌طور که در تمام موارد ذکر خواهد شد‌، کليد بهبود کيفي‍ّت، بهبود عملکرد اين فعاليتهاست.

سپس، تعاريف رقابت‌آميز داده را مورد توجه قرار مي‌دهيم. همان‌طور که گفته شد، علاقه‌اي به پيوستن به اين مباحث براي اينکه بدانيم کداميک برتر است، نداريم. در عوض اين‌طور به‌نظر مي‌آيد که هر رويکرد با هدف پيشبرد نظم و انتظامي مطرح مي‌شود و‌بنابراين، هيچکدام به‌ذاته ارجح نيست. هدف ما پيشبرد کيفي‍ّت داده‌هاست. بنابراين تعريفي را که از اين نقطه‌نظر طبيعي‌ترين است، برمي‌گزينيم.

سپس، ويژگيهاي خاص داده‌ها را که مربوط به مديريت آنها به‌منزلة داراييهاي سازمان است، مورد بحث قرار مي‌دهيم. مباحثاتي چند وجود دارد که داده و اطّلاعات بايد به‌منزلة داراييهاي سازمان مديريت شوند. ام‍ّا هنوز علمي براي مديريت داده‌ها و اطّلاعات توسعه‌نيافته است. گام او‌ّل توجه به صفات مشخصه داده‌ها مي‌باشد. همچنين مفاهيم ضمني کيفي‍ّت داده‌ها را مورد بحث قرار مي‌دهيم. سپس الگوي ساده‌اي از داده‌ها در سطح بنگاه اقتصادي ارائه مي‌کنيم. سرانجام رويکردهاي رقابتي در تعريف «اطّلاعات» را مرور خواهيم کرد.

جالب است که مباحث مربوط به کيفيت داده‌ها هنوز نقش مهمي در طراحي و‌تکميل نظامهاي اطلاع‌رساني باز نکرده‌اند.شايد ارتقا‌دهندگان فعاليتهاي جديد براي حل مشکلات فني تحت فشار بوده‌اند. امروز مبحث کيفي‍ّت داده‌ها به طور روزافزوني بنا به دلايلي چند با اهميت شده است. مهم‌ترين آنها اين است که سطح کيفي‍ّت فعلي داده‌ها خيلي پايين است.

1. چرخه زندگي داده
يادآور مي‌شود که تلاشها در بهبود کيفي‍ّت بايد بر پيوندهاي اطّلاعاتي و فرآيندهاي کاري